نسبت علوفه به کنسانتره یکی از مهمترین تصمیمها در تنظیم جیره نشخوارکنندگان است. علوفه فیبر لازم برای سلامت شکمبه را تأمین میکند و کنسانتره انرژی و پروتئین متراکم برای تولید بالا. نسبت مناسب به نوع دام، مرحله تولید، کیفیت علوفه و قیمت نهادهها بستگی دارد.
نسبتهای راهنما
| دام و مرحله | علوفه : کنسانتره (بر اساس ماده خشک) |
|---|---|
| گاو شیری اوج شیردهی | ۴۰:۶۰ تا ۵۰:۵۰ |
| گاو شیری اواسط شیردهی | ۵۰:۵۰ تا ۵۵:۴۵ |
| گاو شیری اواخر شیردهی | ۵۵:۴۵ تا ۶۵:۳۵ |
| گاو خشک | ۷۰:۳۰ تا ۸۰:۲۰ |
| گوساله و گاو پرواری (رشد) | ۴۰:۶۰ تا ۵۰:۵۰ |
| گاو پرواری (پایانی) | ۱۰:۹۰ تا ۲۰:۸۰ |
| میش نگهداری | عمدتاً علوفه |
| میش شیرده | ۶۰:۴۰ تا ۷۰:۳۰ |
| بره پرواری (پایانی) | ۱۵:۸۵ تا ۳۰:۷۰ |
| بز شیری | ۵۰:۵۰ تا ۶۰:۴۰ |
اعداد راهنما هستند؛ کیفیت علوفه و اندازه ذرات میتواند نسبت مناسب را تغییر دهد.
چرا کنسانتره بیش از ۶۰ درصد در گاو شیری ریسک دارد؟
- کاهش نشخوار و تولید بزاق
- افت pH شکمبه و اسیدوز تحتحاد
- کاهش چربی شیر
- لنگش و جابهجایی شیردان
چرا علوفه زیاد در دام پرتولید مشکل دارد؟
- محدودیت ظرفیت شکمبه و مصرف انرژی ناکافی
- کاهش تولید شیر یا رشد
- کاهش وضعیت بدنی در اوایل شیردهی
کیفیت علوفه و نسبت مناسب
| کیفیت علوفه | اثر بر نسبت |
|---|---|
| یونجه جوان و باکیفیت، سیلاژ ذرت خوب | امکان سهم بیشتر علوفه با تولید بالا |
| علوفه خشبی و دیرچین | نیاز به کنسانتره بیشتر برای تأمین انرژی |
| سیلاژ ذرت پردانه | بخشی از نشاسته را تأمین میکند؛ کنسانتره کمتر |
تنظیم نسبت بر اساس قیمت
- وقتی قیمت ذرت و جو بالاست، استفاده حداکثری از علوفه باکیفیت اقتصادیتر است.
- وقتی علوفه گران یا کمکیفیت است، سهم کنسانتره (با مدیریت ریسک اسیدوز) افزایش مییابد.
- محصولات فرعی با فیبر قابل هضم (پوسته سویا، تفاله چغندر) میتوانند بخشی از هر دو گروه را جایگزین کنند.
راهکارهای کاهش ریسک در جیرههای پرکنسانتره
- استفاده از TMR؛ خوراک کامل دام
- بافر (جوش شیرین، اکسید منیزیم)
- فراوری مناسب غلات
- عادتدهی تدریجی
- حفظ حداقل فیبر مؤثر فیزیکی
جمعبندی
نسبت علوفه به کنسانتره باید با نوع دام، مرحله تولید، کیفیت علوفه و قیمت نهادهها تنظیم شود. در گاو شیری معمولاً ۴۰ تا ۶۰ درصد علوفه و در پرواربندی پایانی سهم کمتر علوفه رایج است، اما همیشه حداقل فیبر مؤثر برای سلامت شکمبه لازم است. قیمت نهادههای کنسانتره را در دانیران دنبال کنید. مقاله تفاوت خوراک حجیم و کنسانتره مبانی این موضوع را توضیح میدهد. منابع علمی بیشتر در FAO تولید دامی در دسترس است.
سؤالات متداول
نسبت علوفه به کنسانتره در گاو شیری چقدر است؟
در گاو پرتولید معمولاً ۴۰ تا ۵۰ درصد علوفه و ۵۰ تا ۶۰ درصد کنسانتره بر اساس ماده خشک.
در پرواربندی گاو چه نسبتی رایج است؟
در دوره پایانی معمولاً ۱۰ تا ۲۰ درصد علوفه و ۸۰ تا ۹۰ درصد کنسانتره، با عادتدهی تدریجی.
کنسانتره زیاد چه خطری دارد؟
کاهش نشخوار، اسیدوز، افت چربی شیر، لنگش و جابهجایی شیردان.
آیا کیفیت علوفه بر نسبت مناسب اثر دارد؟
بله؛ با علوفه باکیفیت میتوان سهم علوفه را بیشتر کرد و با علوفه خشبی نیاز به کنسانتره افزایش مییابد.