نیازهای غذایی بز به نوع تولید (شیر یا گوشت)، وزن، مرحله آبستنی و شیردهی و شرایط محیطی بستگی دارد. بز حیوانی گزینشگر (Browser) است که ترجیح میدهد برگ، سرشاخه و بخشهای مغذی گیاه را انتخاب کند؛ این رفتار بر طراحی جیره و مدیریت آخور اثر مستقیم دارد.
رفتار تغذیهای بز
- انتخاب بخشهای مغذیتر علوفه و رها کردن ساقهها
- تمایل به تغذیه از ارتفاع
- حساسیت به خوراک آلوده یا ماندگی آخور
- تحمل بهتر ترکیبات تلخ و تانندار نسبت به گوسفند
این ویژگیها باعث میشود پرت خوراک در بز بیشتر باشد؛ استفاده از TMR یا خوراک پلت میتواند انتخاب را کاهش دهد. خوراک کامل دام.
مراحل تولیدی و نیازها
| مرحله | نیاز نسبی | نکته |
|---|---|---|
| نگهداری | کم | علوفه باکیفیت کافی است |
| اواخر آبستنی | زیاد | پیشگیری از توکسمی آبستنی |
| اوایل شیردهی | بسیار زیاد | بز شیری پرتولید نیاز انرژی بالایی دارد |
| رشد بزغاله | انرژی و پروتئین بالا | رشد و سلامت |
انرژی
- منابع: علوفه، جو، ذرت
- بز شیری پرتولید مانند گاو شیری در اوایل شیردهی تعادل منفی انرژی دارد.
- مصرف زیاد کنسانتره خطر اسیدوز دارد. جو در تغذیه گوسفند و بز.
پروتئین
- بز نگهداری: حدود ۸ تا ۹ درصد ماده خشک
- بز شیری: حدود ۱۴ تا ۱۶ درصد ماده خشک بسته به تولید
- بزغاله در حال رشد: حدود ۱۴ تا ۱۶ درصد
- منابع: یونجه، کنجاله سویا، کنجاله کلزا
فیبر
بز برای سلامت شکمبه و حفظ چربی شیر به فیبر مؤثر کافی نیاز دارد. نقش فیبر در تغذیه دام.
مواد معدنی
مس
بز نسبت به گوسفند تحمل بیشتری به مس دارد و گاهی به مس بیشتری نیاز دارد؛ اما مکملها باید متناسب با بز تنظیم شوند و در گلههای مختلط گوسفند و بز احتیاط لازم است.
سلنیوم و ویتامین E
پیشگیری از بیماری عضله سفید در بزغالهها.
کلسیم و فسفر
تأمین کافی برای تولید شیر و پیشگیری از سنگ ادراری در نرها.
آب
دسترسی آزاد به آب تمیز ضروری است؛ بز به آب آلوده یا بدمزه حساس است و مصرف آن کاهش مییابد.
تفاوت تغذیه بز و گوسفند
| معیار | بز | گوسفند |
|---|---|---|
| رفتار تغذیه | گزینشگر، سرشاخهخوار | چراکننده |
| حساسیت به مس | کمتر | بسیار زیاد |
| تحمل تانن | بیشتر | کمتر |
| پرت خوراک در آخور | بیشتر | کمتر |
نکات عملی
- علوفه باکیفیت و خرد نشده بیش از حد
- کنترل انتخاب با TMR یا پلت
- مکمل معدنی مخصوص بز
- افزایش تدریجی کنسانتره
- پایش وضعیت بدنی
اطلاعات عمومی درباره پرورش بز در ویکیپدیا در دسترس است.
جمعبندی
تغذیه موفق بز نیازمند شناخت رفتار گزینشگر آن، تأمین انرژی و پروتئین متناسب با مرحله تولید، فیبر مؤثر و مکمل معدنی ویژه بز است. قیمت جو و کنجالهها را در آگهیهای دانیران دنبال کنید.
سؤالات متداول
نیاز پروتئین بز شیری چقدر است؟
بسته به تولید شیر، معمولاً حدود ۱۴ تا ۱۶ درصد ماده خشک جیره.
آیا مکمل معدنی گوسفند برای بز مناسب است؟
نه لزوماً؛ بز نیاز و تحمل متفاوتی به مس دارد و بهتر است مکمل مخصوص بز استفاده شود.
چرا پرت خوراک در بز زیاد است؟
چون بز گزینشگر است و بخشهای مغذی را انتخاب و بقیه را رها میکند؛ TMR یا پلت این مشکل را کاهش میدهد.
تفاوت اصلی تغذیه بز و گوسفند چیست؟
بز سرشاخهخوار و گزینشگر است، تانن را بهتر تحمل میکند و به مس حساسیت کمتری از گوسفند دارد.