جو در تغذیه گوسفند و بز پرکاربردترین غله در دامداری ایران است. جو در پرواربندی بره، تغذیه میش در اواخر آبستنی و شیردهی و تغذیه بز شیری، منبع اصلی انرژی کنسانتره محسوب میشود. گوسفند و بز برخلاف گاو میتوانند دانه کامل جو را بهخوبی جویده و هضم کنند که مزیت اقتصادی مهمی است.
چرا جو برای گوسفند و بز مناسب است؟
- انرژی و پروتئین متعادل برای رشد و تولید
- فیبر پوسته که با شرایط شکمبه نشخوارکنندگان کوچک سازگار است
- امکان مصرف دانه کامل بدون نیاز به آسیاب
- دسترسی و آشنایی دامداران با این نهاده
اطلاعات عمومی پرورش گوسفند در صفحه گوسفند ویکیپدیا در دسترس است.
کاربرد جو در مراحل مختلف
| گروه دام | نقش جو |
|---|---|
| بره پرواری | منبع اصلی انرژی برای افزایش وزن |
| میش اواخر آبستنی | پیشگیری از کمبود انرژی و توکسمی آبستنی |
| میش شیرده | تأمین انرژی تولید شیر |
| قوچ پیش از جفتگیری | فلاشینگ و بهبود وضعیت بدنی |
| بز شیری | انرژی برای تولید شیر |
| دام نگهداری | معمولاً نیاز کم؛ علوفه کافی است |
توضیحات بیشتر در نیازهای غذایی گوسفند و نیازهای غذایی بز.
دانه کامل یا فراوریشده؟
- بره و گوسفند: دانه کامل جو معمولاً بهخوبی جویده و هضم میشود؛ آسیاب کردن هزینه و خطر اسیدوز را افزایش میدهد.
- برههای خیلی جوان: گاهی جو پرک یا بلغور برای شروع تغذیه استفاده میشود.
- بز: مانند گوسفند، مصرف دانه کامل یا پرک رایج است.
مقدار مصرف و عادتدهی
سهم جو در جیره به مرحله تولید و کیفیت علوفه بستگی دارد. در پرواربندی بره، سهم کنسانتره در دوره پایانی ممکن است بالا باشد، اما رسیدن به این مقدار باید تدریجی و طی حدود ۲ تا ۳ هفته انجام شود. اصل مهم: هرگز جیره را ناگهانی از علوفه به کنسانتره پرجو تغییر ندهید.
خطرات مصرف نادرست جو
اسیدوز
مصرف ناگهانی جو زیاد (مثلاً دسترسی تصادفی دام به انبار جو) ممکن است به اسیدوز حاد و تلفات منجر شود.
انتروتوکسمی
تغییر ناگهانی جیره به کنسانتره زیاد، ریسک انتروتوکسمی (بیماری ناشی از کلستریدیوم) را افزایش میدهد؛ واکسیناسیون و عادتدهی ضروری است.
سنگ ادراری در برههای نر
جیرههای پرغله با فسفر زیاد و کلسیم کم ممکن است موجب سنگ ادراری شوند. تعادل کلسیم به فسفر (حدود ۲ به ۱) و افزودن نمک یا کلرید آمونیوم با نظر کارشناس توصیه میشود. نقش مواد معدنی در تغذیه دام.
نکات کیفی جو برای گوسفند و بز
- بدون کپک و ارگوت؛ سموم قارچی جو
- ناخالصی و خاک کم
- رطوبت مجاز
- بدون آفات زنده
نکات اقتصادی
جو معمولاً بزرگترین قلم هزینه کنسانتره گوسفندداری است. مقایسه قیمتها در صفحه جو دانیران و خرید در فصل مناسب، هزینه پرواربندی را کاهش میدهد. خرید جو دامی.
جمعبندی
جو نهاده اصلی انرژی در تغذیه گوسفند و بز است و میتواند به شکل دانه کامل مصرف شود. عادتدهی تدریجی، تعادل مواد معدنی، علوفه کافی و کیفیت مناسب جو، کلید بهرهوری و سلامت گله است.
سؤالات متداول
آیا جو را باید برای گوسفند آسیاب کرد؟
معمولاً خیر؛ گوسفند و بز دانه کامل جو را بهخوبی میجوند و آسیاب کردن هزینه و خطر اسیدوز را افزایش میدهد.
چگونه جیره بره را به جو زیاد عادت دهیم؟
سهم جو را طی حدود ۲ تا ۳ هفته بهتدریج افزایش دهید و علوفه کافی در دسترس قرار دهید.
چرا جیره پرجو ممکن است سنگ ادراری ایجاد کند؟
جیرههای پرغله فسفر زیادی دارند و اگر کلسیم کافی نباشد، در برههای نر خطر سنگ ادراری افزایش مییابد.
جو برای میش آبستن چه فایدهای دارد؟
در اواخر آبستنی، جو انرژی لازم را تأمین و خطر توکسمی آبستنی را کاهش میدهد.