کنجاله کلزا چیست و چه کاربردی در خوراک دام و طیور دارد؟

کنجاله کلزا دومین منبع مهم پروتئین گیاهی در جهان است که به‌ویژه در جیره نشخوارکنندگان جایگزین بخشی از کنجاله سویا می‌شود.

کنجاله کلزا محصول باقی‌مانده پس از استخراج روغن از دانه کلزاست که با حدود ۳۴ تا ۳۸ درصد پروتئین خام، پس از کنجاله سویا دومین منبع مهم پروتئین گیاهی در خوراک دام و طیور جهان محسوب می‌شود. کنجاله کلزا به‌ویژه در جیره گاو شیری عملکرد بسیار خوبی دارد و در جیره طیور نیز با محدودیت قابل استفاده است.

کلزا و کانولا چه تفاوتی دارند؟

  • کلزای قدیمی (Rapeseed): اسید اروسیک بالا در روغن و گلوکوزینولات زیاد در کنجاله.
  • کانولا (Canola): واریته‌های اصلاح‌شده کلزا با اسید اروسیک کمتر از ۲ درصد در روغن و گلوکوزینولات کمتر از ۳۰ میکرومول در گرم در بخش فاقد روغن دانه. نام کانولا در کانادا ثبت شده است.

امروزه بیشتر کلزای کشت‌شده در جهان از واریته‌های «دوصفر» (کم‌اروسیک و کم‌گلوکوزینولات) است. در ایران اصطلاح «کلزا» برای هر دو به کار می‌رود. اطلاعات بیشتر در شورای کانولای کانادا و صفحه کلزا در ویکی‌پدیا.

نحوه تولید کنجاله کلزا

  1. تمیزکردن و گرم‌کردن دانه
  2. پرس مکانیکی برای خروج بخشی از روغن
  3. استخراج باقی روغن با حلال
  4. حلال‌زدایی و تُست
  5. خنک‌کردن و آسیاب یا پلت

کنجاله حاصل از پرس بدون حلال (Expeller/Cold-press) چربی بیشتری دارد.

ترکیب تغذیه‌ای کنجاله کلزا

ترکیبمقدار تقریبی
پروتئین خام۳۴ تا ۳۸ درصد
فیبر خام۱۱ تا ۱۳ درصد
چربی خام (حلالی)۲ تا ۴ درصد
رطوبتحداکثر حدود ۱۲ درصد
متیونین و سیستئیننسبتاً بالا
لیزینکمتر از سویا
فسفر و سلنیومنسبتاً بالا

جزئیات: ارزش غذایی و پروتئین کنجاله کلزا.

کاربرد کنجاله کلزا

گاو شیری

مطالعات متعدد نشان داده‌اند کنجاله کلزا در گاو شیری می‌تواند با عملکرد برابر یا حتی بهتر جایگزین کنجاله سویا شود، که به پروفایل اسیدهای آمینه و پروتئین عبوری آن نسبت داده می‌شود. کنجاله کلزا در جیره دام.

گاو پرواری، گوسفند و بز

منبع پروتئین اقتصادی در کنسانتره.

طیور

به دلیل فیبر بیشتر، انرژی کمتر و گلوکوزینولات، مصرف آن محدود است. کنجاله کلزا در جیره طیور.

محدودیت‌های کنجاله کلزا

  • گلوکوزینولات: اثر بر تیروئید و خوش‌خوراکی؛ گلوکوزینولات در کنجاله کلزا
  • فیبر زیاد و انرژی کمتر
  • تانن‌ها و سیناپین: سیناپین در برخی مرغ‌های تخم قهوه‌ای بوی ماهی در تخم ایجاد می‌کند
  • لیزین کمتر از سویا

کنجاله کلزا یا کنجاله سویا؟

مقایسه کامل در مقایسه کنجاله کلزا و کنجاله سویا.

خرید کنجاله کلزا

پروتئین، فیبر، رطوبت، گلوکوزینولات و مبدأ (واریته دوصفر) را بررسی کنید. آگهی‌ها را در صفحه کنجاله کلزا دانیران ببینید و راهنمای خرید و نگهداری کنجاله کلزا را بخوانید.

جمع‌بندی

کنجاله کلزا منبع پروتئین ارزشمند و اقتصادی، به‌ویژه برای نشخوارکنندگان است. شناخت تفاوت کلزا و کانولا، محدودیت‌های تغذیه‌ای و کنترل گلوکوزینولات، کلید استفاده بهینه از آن است.

سؤالات متداول

کنجاله کلزا چیست؟

کنجاله کلزا ماده باقی‌مانده پس از استخراج روغن از دانه کلزاست که حدود ۳۴ تا ۳۸ درصد پروتئین دارد و در خوراک دام و طیور مصرف می‌شود.

تفاوت کلزا و کانولا چیست؟

کانولا واریته‌های اصلاح‌شده کلزا با اسید اروسیک کمتر از ۲ درصد در روغن و گلوکوزینولات پایین در کنجاله است.

کنجاله کلزا برای کدام دام مناسب‌تر است؟

کنجاله کلزا به‌ویژه برای گاو شیری و سایر نشخوارکنندگان مناسب است و در طیور با محدودیت استفاده می‌شود.

مهم‌ترین محدودیت کنجاله کلزا چیست؟

گلوکوزینولات، فیبر بیشتر و انرژی کمتر نسبت به کنجاله سویا مهم‌ترین محدودیت‌ها هستند.