گلوکوزینولات در کنجاله کلزا چیست؟

گلوکوزینولات مهم‌ترین ترکیب ضدتغذیه‌ای کنجاله کلزاست؛ واریته‌های کانولا مقدار آن را به‌شدت کاهش داده‌اند.

گلوکوزینولات کنجاله کلزا گروهی از ترکیبات گوگرددار طبیعی در گیاهان خانواده شب‌بو (مانند کلزا، خردل و کلم) است. این ترکیبات به‌تنها چندان سمی نیستند، اما آنزیم میروزیناز آن‌ها را به محصولاتی مانند ایزوتیوسیانات‌ها، نیتریل‌ها و گواترین تبدیل می‌کند که بر عملکرد تیروئید، خوش‌خوراکی و رشد دام و طیور اثر منفی دارند.

گلوکوزینولات چگونه عمل می‌کند؟

  1. هنگام آسیب بافت دانه، آنزیم میروزیناز با گلوکوزینولات تماس پیدا می‌کند.
  2. ترکیبات حاصل (به‌ویژه گواترین) در جذب ید و تولید هورمون تیروئید اختلال ایجاد می‌کنند.
  3. نتیجه: بزرگ‌شدن تیروئید (گواتر)، کاهش سوخت‌وساز و رشد.
  4. طعم تند این ترکیبات خوش‌خوراکی را کاهش می‌دهد.

حرارت در فرایند روغن‌کشی آنزیم میروزیناز را غیرفعال و بخشی از گلوکوزینولات را تخریب می‌کند. مرجع علمی: Glucosinolate در ویکی‌پدیا.

کلزای قدیمی در مقابل کانولا

معیارکلزای قدیمیکانولا (دوصفر)
گلوکوزینولات دانهبسیار بالا (ده‌ها تا بیش از ۱۰۰ میکرومول در گرم)کمتر از ۳۰ میکرومول در گرم بخش فاقد روغن (طبق تعریف)
اسید اروسیک روغنبالاکمتر از ۲ درصد
محدودیت مصرف کنجالهزیادبسیار کمتر

واریته‌های مدرن کانولا عملاً گلوکوزینولاتی بسیار پایین‌تر از حد تعریف دارند و کنجاله آن‌ها معمولاً فقط چند میکرومول در گرم گلوکوزینولات دارد. کنجاله کلزا چیست.

اثر گلوکوزینولات بر دام و طیور

گونهحساسیتاثرات
طیورزیادکاهش رشد و تولید تخم، بزرگ‌شدن تیروئید، آسیب کبدی در لاین‌های حساس
خوکزیادکاهش مصرف خوراک و رشد
گاو شیریکمتردر مقادیر بالا کاهش خوش‌خوراکی و احتمال انتقال ترکیبات به شیر
گوسفند و بزمتوسطاثر بر تیروئید در مصرف زیاد

حد مجاز در جیره

حد مجاز به گونه، مرحله تولید و نوع گلوکوزینولات بستگی دارد. در عمل، با کنجاله کانولای کم‌گلوکوزینولات، محدودیت سهم مصرف عمدتاً ناشی از فیبر و انرژی است تا گلوکوزینولات. با کنجاله کلزای پرگلوکوزینولات، سهم مصرف باید به‌شدت کاهش یابد. تعیین سهم دقیق با کارشناس تغذیه و بر اساس آنالیز محموله است.

روش‌های کاهش اثر گلوکوزینولات

  1. خرید کنجاله از واریته‌های دوصفر
  2. فراوری حرارتی مناسب در کارخانه
  3. افزودن ید کافی به جیره برای کاهش اثر بر تیروئید
  4. محدود کردن سهم مصرف در دام حساس
  5. ترکیب با سایر منابع پروتئینی

نکات خرید

  • مبدأ و واریته کلزا را از فروشنده استعلام کنید.
  • در صورت امکان، آنالیز گلوکوزینولات بخواهید.
  • برای طیور و دام جوان، فقط کنجاله کم‌گلوکوزینولات مصرف کنید.

عوامل مؤثر بر کیفیت کنجاله کلزا و آگهی‌های کنجاله کلزا دانیران را ببینید.

جمع‌بندی

گلوکوزینولات مهم‌ترین ترکیب ضدتغذیه‌ای کنجاله کلزاست که با اختلال در تیروئید و کاهش خوش‌خوراکی، مصرف آن را محدود می‌کند. واریته‌های کانولا این مشکل را تا حد زیادی حل کرده‌اند؛ بنابراین شناخت مبدأ و واریته محموله برای خریداران اهمیت دارد.

سؤالات متداول

گلوکوزینولات کنجاله کلزا چیست؟

ترکیبات گوگرددار طبیعی در کلزا که محصولات تجزیه آن‌ها بر عملکرد تیروئید و خوش‌خوراکی دام و طیور اثر منفی دارند.

گلوکوزینولات کانولا چقدر است؟

طبق تعریف کانولا، کمتر از ۳۰ میکرومول در گرم بخش فاقد روغن دانه است و واریته‌های مدرن معمولاً بسیار کمتر دارند.

کدام دام به گلوکوزینولات حساس‌تر است؟

طیور و خوک حساس‌ترند و نشخوارکنندگان تحمل بیشتری دارند.

چگونه اثر گلوکوزینولات را کاهش دهیم؟

با خرید کنجاله دوصفر، فراوری حرارتی مناسب، ید کافی در جیره و محدود کردن سهم مصرف در دام حساس.