کیفیت جو دامی با ترکیبی از شاخصهای فیزیکی (رطوبت، وزن هکتولیتر، وزن هزار دانه، ناخالصی)، شیمیایی (پروتئین، فیبر) و ایمنی (آفات، کپک و سموم قارچی) سنجیده میشود. جوای که دانههای درشت و پر، رطوبت کم و ناخالصی ناچیز داشته باشد، انرژی بیشتری در هر کیلوگرم دارد و بهتر نگهداری میشود.
گام ۱: نمونهبرداری اصولی
از چند نقطه کامیون یا توده، با نمونهبردار میلهای نمونه بگیرید، مخلوط و کوچک کنید. نمونهبرداری از نهادههای دامی.
گام ۲: بازرسی ظاهری و حسی
- رنگ: جو سالم زرد کاهی روشن است؛ تیرگی یا لکههای سیاه نشانه کپک یا بارانخوردگی.
- بو: بوی ترش یا کپک نشانه مشکل است.
- آفات: شپشه، سوسک کشیش، شبپره و تار.
- دانههای جوانهزده: نشانه برداشت در شرایط مرطوب.
- دانههای چروکیده و لاغر: نشانه خشکسالی یا آفت مزرعه.
گام ۳: شاخصهای فیزیکی
| شاخص | محدوده مطلوب تقریبی | اهمیت |
|---|---|---|
| رطوبت | حداکثر ۱۳ تا ۱۴ درصد | ماندگاری |
| وزن هکتولیتر | ۶۰ کیلوگرم بر هکتولیتر یا بیشتر | پرشدگی و انرژی |
| وزن هزار دانه | حدود ۳۵ تا ۵۰ گرم | درشتی دانه |
| ناخالصی و مواد خارجی | حداکثر ۲ تا ۳ درصد | ارزش واقعی و ایمنی |
| دانه شکسته | پایین | ماندگاری |
| سایر غلات | طبق قرارداد | یکنواختی |
توضیحات بیشتر: رطوبت جو دامی و وزن هزار دانه و دانسیته جو.
گام ۴: شاخصهای شیمیایی
| آزمون | محدوده رایج |
|---|---|
| پروتئین خام | ۹ تا ۱۲ درصد |
| فیبر خام | ۴ تا ۶ درصد |
| خاکستر | ۲ تا ۳ درصد |
| NDF | ۱۸ تا ۲۲ درصد |
خاکستر بالاتر از معمول ممکن است نشانه خاک و ناخالصی معدنی باشد. آنالیز شیمیایی نهادهها.
رابطه وزن هکتولیتر و انرژی
در جو، برخلاف ذرت، ارتباط وزن هکتولیتر با انرژی قویتر است؛ چون جو سبک معمولاً نسبت پوسته به آندوسپرم بیشتری دارد و فیبر آن بالاتر است.
گام ۵: سموم قارچی و ایمنی
در جو، سموم قارچی فوزاریومی مانند DON و زیرالنون و در انبار مرطوب اکراتوکسین اهمیت دارند. همچنین باید به ارگوت (دانههای سیاه شاخیشکل) توجه کرد. کپک و سموم قارچی در جو. اطلاعات عمومی درباره ارگوت در ویکیپدیا آمده است.
جدول تصمیم هنگام تحویل
| مشاهده | اقدام |
|---|---|
| رطوبت بالاتر از قرارداد | کسر وزن یا رد بار |
| ناخالصی زیاد | کسر وزن معادل یا بوجاری |
| آفات زنده | ضدعفونی یا رد بار |
| دانههای سیاه (ارگوت) یا بوی کپک | آزمون سموم پیش از تخلیه |
| وزن هکتولیتر پایین | مذاکره کسر قیمت طبق قرارداد |
جمعبندی
جو باکیفیت دانههای پر و درشت، رطوبت مجاز، ناخالصی کم و بدون آفات و آلودگی دارد. با ثبت این شاخصها در قرارداد و کنترل هنگام تحویل، از خرید جو کمارزش جلوگیری کنید. برای مقایسه محمولهها، آگهیهای جو دانیران را ببینید و استانداردهای جو دامی را مطالعه کنید.
سؤالات متداول
مهمترین شاخصهای کیفیت جو دامی کداماند؟
رطوبت، وزن هکتولیتر، وزن هزار دانه، ناخالصی و مواد خارجی، آفات و سموم قارچی مهمترین شاخصها هستند.
وزن هکتولیتر مناسب جو چقدر است؟
جو دامی با وزن هکتولیتر حدود ۶۰ کیلوگرم یا بیشتر معمولاً مطلوب است.
خاکستر بالا در جو نشانه چیست؟
خاکستر بالاتر از محدوده معمول میتواند نشانه وجود خاک، سنگریزه و ناخالصی معدنی باشد.
ارگوت در جو چیست؟
ارگوت دانههای سیاه و سخت ناشی از قارچ Claviceps است که آلکالوئیدهای سمی دارد و باید در بازرسی بررسی شود.