کنترل حشرات و آفات در انبار نهاده

آفات انباری هم وزن و هم کیفیت نهاده را کاهش می‌دهند؛ شناسایی، پیشگیری و کنترل آن‌ها را بشناسید.

آفات انباری غلات شامل حشرات، کنه‌ها، جوندگان و پرندگانی هستند که در انبار به نهاده خسارت می‌زنند. این آفات علاوه بر مصرف مستقیم دانه، با ایجاد گرما و رطوبت موضعی، زمینه کپک‌زدگی و تولید سموم قارچی را فراهم می‌کنند و کیفیت بهداشتی خوراک را کاهش می‌دهند.

آفات مهم انبار نهاده

آفتنوع خسارت
شپشه گندم و برنجتغذیه از داخل دانه؛ آفت اولیه
سوسک کشیشخسارت شدید به دانه سالم
شپشه آرد و سوسک‌های آردیتغذیه از ذرات ریز و دانه شکسته
شب‌پره هندی و شب‌پره آردتارتنیدگی سطح توده و آلودگی
کنه‌های انباریدر رطوبت بالا؛ آلرژی‌زا
جوندگان (موش و رت)مصرف، آلودگی با مدفوع و ادرار، جویدن تأسیسات
پرندگانمصرف و آلودگی

نشانه‌های آلودگی

  • مشاهده حشرات زنده یا مرده روی سطح یا در نمونه
  • سوراخ روی دانه‌ها و پودر ریز
  • تار و پیله روی سطح توده
  • گرم‌شدن نقاط موضعی توده
  • بوی غیرعادی
  • رد پا، مدفوع یا جویدگی کیسه‌ها (جوندگان)

خسارت‌های آفات

  1. کاهش وزن و افت اقتصادی؛ افت بار نهاده
  2. کاهش ارزش غذایی (مصرف بخش‌های مغذی دانه)
  3. افزایش رطوبت و دما و در پی آن کپک‌زدگی؛ کپک‌زدگی نهاده‌ها
  4. آلودگی بهداشتی و ریسک انتقال بیماری
  5. رد محموله در کنترل‌های قرنطینه‌ای

پیشگیری: مؤثرترین روش

  • نظافت کامل انبار پیش از ورود بار
  • حذف بقایای قدیمی از کف، درزها و تجهیزات
  • خشک و خنک نگه‌داشتن توده؛ دما، رطوبت و تهویه انبار
  • بوجاری و حذف ذرات ریز
  • بستن منافذ ورود پرندگان و جوندگان (توری، درزگیری)
  • عدم انبار طولانی غلات پرشکستگی
  • رعایت اول‌وارده-اول‌صادره؛ FIFO و FEFO

پایش

  • بازرسی هفتگی سطح و اطراف توده
  • استفاده از تله‌های حشرات و تله‌های زنده‌گیر یا طعمه‌گذاری برای جوندگان
  • نمونه‌برداری دوره‌ای و الک نمونه
  • ثبت نتایج پایش

کنترل شیمیایی

  • سم‌پاشی انبار خالی پیش از ورود بار
  • فومیگاسیون (گازدهی) توده آلوده با ترکیبات مجاز، تنها توسط افراد آموزش‌دیده و دارای مجوز و با رعایت زمان ایمنی
  • طعمه‌گذاری جوندگان در ایستگاه‌های طعمه ایمن و دور از دسترس دام
استفاده نادرست از سموم و فومیگانت‌ها برای انسان و دام خطرناک است و باید مطابق دستورالعمل و مقررات انجام شود. اطلاعات عمومی درباره فومیگاسیون در ویکی‌پدیا آمده است.

کنترل یکپارچه آفات (IPM)

ترکیب پیشگیری بهداشتی، مدیریت دما و رطوبت، پایش منظم و استفاده حداقلی و هدفمند از روش‌های شیمیایی، مؤثرترین و کم‌هزینه‌ترین راهبرد است.

جمع‌بندی

کنترل آفات انبار نهاده با نظافت و پیشگیری آغاز می‌شود، با پایش منظم ادامه می‌یابد و در صورت نیاز با روش‌های شیمیایی مجاز تکمیل می‌شود. این کار هم از افت وزنی و کیفی جلوگیری می‌کند و هم ایمنی خوراک را حفظ می‌کند. اصول کلی را در انبارداری نهاده‌های دامی ببینید.

سؤالات متداول

مهم‌ترین آفات انبار نهاده کدام‌اند؟

شپشه گندم و برنج، سوسک کشیش، شپشه آرد، شب‌پره‌های انباری، کنه‌ها و جوندگان.

چگونه از آلودگی انبار به آفات جلوگیری کنیم؟

با نظافت کامل پیش از ورود بار، خشک و خنک نگه‌داشتن توده، بوجاری، بستن منافذ و پایش منظم.

فومیگاسیون انبار چگونه باید انجام شود؟

فقط توسط افراد آموزش‌دیده و دارای مجوز، با ترکیبات مجاز و رعایت کامل زمان ایمنی و مقررات.

آفات چه خسارتی به نهاده می‌زنند؟

کاهش وزن و ارزش غذایی، افزایش رطوبت و دما، زمینه‌سازی کپک‌زدگی و آلودگی بهداشتی.