سویا اکسترود (سویای فولفت اکسترود) دانه کامل سویاست که بدون استخراج روغن، با فشار، اصطکاک و حرارت در دستگاه اکسترودر فراوری میشود. در مقابل، کنجاله سویای معمولی پس از استخراج روغن با حلال تولید میشود. تفاوت اصلی این دو محصول در چربی و انرژی (بیشتر در اکسترود) و پروتئین (بیشتر در کنجاله) است.
فرایند تولید
سویای فولفت اکسترود
- تمیزکردن و آسیاب دانه سویا
- ورود به اکسترودر و حرارت ناشی از فشار و اصطکاک (معمولاً حدود ۱۳۰ تا ۱۵۰ درجه در زمان کوتاه)
- پارهشدن سلولهای روغن و غیرفعالشدن عوامل ضدتغذیهای
- خنککردن و آسیاب
کنجاله سویای اکسترود-پرس (اکسپلر)
دانه اکسترود میشود و سپس بخشی از روغن با پرس مکانیکی گرفته میشود؛ محصول چربی متوسط (حدود ۶ تا ۸ درصد) دارد.
کنجاله سویای حلالی (معمولی)
روغن با حلال استخراج و کنجاله تُست میشود؛ چربی حدود ۱ تا ۲ درصد. کنجاله سویا چیست.
جدول مقایسه
| معیار | سویای فولفت اکسترود | کنجاله اکسپلر | کنجاله سویای حلالی |
|---|---|---|---|
| پروتئین خام | ۳۵ تا ۳۸ درصد | ۴۲ تا ۴۴ درصد | ۴۴ تا ۴۸ درصد |
| چربی خام | ۱۷ تا ۲۰ درصد | ۶ تا ۸ درصد | ۱ تا ۲ درصد |
| انرژی قابل متابولیسم طیور | حدود ۳۳۰۰ تا ۳۵۰۰ کیلوکالری | متوسط | حدود ۲۲۰۰ تا ۲۵۰۰ کیلوکالری |
| پروتئین عبوری در نشخوارکنندگان | بیشتر | بیشتر | کمتر |
| ماندگاری | کمتر (اکسیداسیون چربی) | متوسط | بیشتر |
| قیمت هر کیلو | معمولاً بیشتر | متوسط | پایه |
مزایای سویای اکسترود
- انرژی بالا: جایگزینی بخشی از روغن جیره طیور
- اسیدهای چرب ضروری: اسید لینولئیک
- هضم بهتر چربی نسبت به دانه خام به دلیل پارهشدن سلولها
- پروتئین عبوری بیشتر برای گاو شیری
- کاهش گردوغبار جیره
محدودیتها
- اکسیداسیون چربی: ماندگاری محدود؛ نیاز به آنتیاکسیدان و انبار خنک
- کیفیت فراوری متغیر: حرارت ناکافی مهارکننده تریپسین را باقی میگذارد؛ اورهآز و KOH باید بررسی شود
- پروتئین کمتر: برای تأمین همان پروتئین مقدار بیشتری لازم است
- در گاو شیری: چربی زیاد جیره ممکن است بر تخمیر شکمبه و چربی شیر اثر بگذارد؛ سهم آن محدود شود
کاربردها
| کاربرد | توضیح |
|---|---|
| جیره آغازین طیور | انرژی و هضمپذیری بالا |
| جیرههای پرانرژی مرغ گوشتی | کاهش نیاز به روغن افزودنی |
| گاو شیری اوایل شیردهی | انرژی و پروتئین عبوری |
| خوراک گوساله و بره | خوشخوراکی و انرژی |
مقایسه اقتصادی
برای تصمیم، ارزش همزمان پروتئین و انرژی را محاسبه کنید: قیمت ترکیبی کنجاله سویای معمولی + روغن را با قیمت سویای اکسترود برای تأمین همان مقدار پروتئین و انرژی مقایسه کنید. نرمافزارهای جیرهنویسی حداقل هزینه این محاسبه را خودکار انجام میدهند. دادههای ترکیبی مرجع در Feedipedia موجود است.
جمعبندی
سویای اکسترود فولفت منبع همزمان انرژی و پروتئین با چربی حدود ۱۸ درصد است، در حالی که کنجاله سویای معمولی پروتئین بیشتر و چربی کمتری دارد. انتخاب میان این دو به نیاز انرژی جیره، قیمت روغن و کیفیت فراوری بستگی دارد. قیمت کنجاله را در دانیران ببینید و انواع کنجاله سویا را مطالعه کنید.
سؤالات متداول
سویا اکسترود چیست؟
سویای اکسترود دانه کامل سویاست که بدون استخراج روغن با فشار و حرارت در اکسترودر فراوری میشود و حدود ۱۷ تا ۲۰ درصد چربی دارد.
تفاوت سویای اکسترود و کنجاله سویا چیست؟
سویای اکسترود چربی و انرژی بیشتر و پروتئین کمتر (حدود ۳۶ درصد) دارد، اما کنجاله سویای حلالی پروتئین ۴۴ تا ۴۸ درصد و چربی ۱ تا ۲ درصد دارد.
ماندگاری سویای اکسترود چگونه است؟
به دلیل چربی بالا مستعد اکسیداسیون است و باید در انبار خنک و با آنتیاکسیدان و در مدت کوتاهتر نگهداری شود.
آیا سویای اکسترود برای گاو شیری مناسب است؟
بله، بهویژه در اوایل شیردهی، اما به دلیل چربی بالا سهم آن در جیره باید محدود شود.