اوره آز کنجاله سویا آنزیمی طبیعی در دانه سویاست که اوره را به آمونیاک تبدیل میکند. فعالیت اورهآز بهعنوان شاخص غیرمستقیم حرارتدهی ناکافی اندازهگیری میشود؛ چون اورهآز و مهارکنندههای تریپسین تقریباً در شرایط حرارتی مشابهی غیرفعال میشوند و سنجش اورهآز بسیار سادهتر از سنجش مستقیم مهارکننده تریپسین است.
چرا اورهآز اندازهگیری میشود؟
- نشانه فعال ماندن مهارکننده تریپسین: اورهآز بالا یعنی احتمالاً مهارکننده تریپسین نیز غیرفعال نشده است؛ این ترکیب هضم پروتئین را کاهش و در طیور موجب بزرگشدن پانکراس و کاهش رشد میشود.
- خطر در جیره حاوی اوره: در نشخوارکنندگان، اگر کنجاله با اورهآز فعال با اوره مخلوط شود، آزادشدن سریع آمونیاک ممکن است موجب کاهش خوشخوراکی و در موارد شدید سمیت آمونیاکی شود.
درباره آنزیم اورهآز در ویکیپدیا بیشتر بخوانید.
محدوده مجاز فعالیت اورهآز
نتیجه آزمون معمولاً به صورت افزایش pH (ΔpH) گزارش میشود:
| افزایش pH | تفسیر |
|---|---|
| کمتر از حدود ۰.۰۵ | ممکن است نشانه حرارت زیاد باشد (با KOH بررسی شود) |
| حدود ۰.۰۵ تا ۰.۲۰ | محدوده مطلوب |
| حدود ۰.۲۰ تا ۰.۳۰ | مرزی؛ حداکثر قابل قبول در بسیاری از استانداردها |
| بیش از ۰.۳۰ | حرارت ناکافی؛ نامطلوب |
حدود دقیق در استانداردهای مختلف کمی متفاوت است؛ عدد قراردادی باید صریح ذکر شود.
محدودیت آزمون اورهآز
اورهآز در حرارت زیاد به صفر میرسد و بیشتر کاهش نمییابد؛ بنابراین اورهآز پایین نشان نمیدهد که کنجاله بیش از حد حرارت دیده یا نه. برای این منظور آزمون حلالیت پروتئین در KOH لازم است.
روش آزمون اورهآز
- نمونه آسیابشده با محلول بافر اوره مخلوط میشود.
- نمونه شاهد با بافر بدون اوره آماده میشود.
- هر دو در دمای ۳۰ درجه و به مدت ۳۰ دقیقه نگهداری میشوند.
- pH هر دو اندازهگیری و اختلاف آنها گزارش میشود.
روشهای سریع کیفی با معرف رنگی نیز وجود دارد که برای غربالگری مفیدند. آزمایشگاه کنترل کیفیت.
پیامدهای کنجاله با اورهآز بالا
در طیور
- کاهش هضم پروتئین و اسیدهای آمینه
- کاهش رشد و افزایش ضریب تبدیل
- هیپرتروفی پانکراس
در نشخوارکنندگان
- حساسیت کمتر به مهارکننده تریپسین (به دلیل تجزیه در شکمبه)
- خطر آزادسازی آمونیاک در جیرههای حاوی اوره
کاربرد در خرید و کنترل کیفیت
- حداکثر اورهآز را در قرارداد ذکر کنید.
- برای هر محموله آزمون اورهآز و KOH انجام دهید.
- کنجاله با اورهآز بالا را برای جوجههای جوان استفاده نکنید.
- در جیرههای حاوی اوره، کنجاله با اورهآز فعال را مصرف نکنید.
استانداردهای کیفی کنجاله سویا و کنجاله سویا چیست را نیز ببینید. آگهیهای کنجاله را در دانیران مقایسه کنید.
جمعبندی
فعالیت اورهآز شاخصی ساده برای تشخیص حرارت ناکافی کنجاله سویاست و محدوده مطلوب آن حدود ۰.۰۵ تا ۰.۲۰ واحد افزایش pH است. برای ارزیابی کامل فراوری، اورهآز باید همراه حلالیت پروتئین در KOH تفسیر شود.
سؤالات متداول
اوره آز کنجاله سویا چیست؟
اورهآز آنزیمی در سویاست که فعالیت آن بهعنوان شاخص حرارتدهی ناکافی و فعال ماندن مهارکنندههای تریپسین اندازهگیری میشود.
محدوده مجاز اورهآز کنجاله سویا چقدر است؟
افزایش pH حدود ۰.۰۵ تا ۰.۲۰ مطلوب است و بسیاری از استانداردها حداکثر حدود ۰.۳۰ را میپذیرند.
آیا اورهآز صفر یعنی کنجاله بهترین کیفیت را دارد؟
خیر؛ اورهآز بسیار پایین ممکن است نشانه حرارت زیاد باشد و باید با آزمون KOH بررسی شود.
چرا کنجاله با اورهآز بالا نباید با اوره مخلوط شود؟
چون اورهآز فعال اوره را سریع به آمونیاک تبدیل میکند که خوشخوراکی را کاهش و ممکن است سمیت ایجاد کند.