جو در جیره گاو شیری منبع انرژی و بخشی از پروتئین است و در بسیاری از کشورها جایگزین کامل یا جزئی ذرت میشود. مهمترین ویژگی جو برای گاو شیری، سرعت بالای تخمیر نشاسته در شکمبه است که هم فرصت (تولید پروتئین میکروبی بیشتر) و هم تهدید (اسیدوز و افت چربی شیر) ایجاد میکند.
ارزش غذایی جو برای گاو شیری
| ترکیب | جو | ذرت |
|---|---|---|
| پروتئین خام (٪ ماده خشک) | حدود ۱۱ تا ۱۳ | حدود ۸ تا ۹ |
| نشاسته (٪ ماده خشک) | حدود ۵۵ تا ۶۰ | حدود ۷۰ |
| NDF (٪ ماده خشک) | حدود ۲۰ | حدود ۱۰ |
| سرعت تخمیر نشاسته در شکمبه | سریع | آهستهتر |
| انرژی خالص شیردهی | کمتر از ذرت | بیشتر |
اعداد تقریبی هستند و در پایگاههایی مانند Feedipedia جزئیات بیشتری دارند.
نقش جو در جیره
۱. تأمین انرژی
نشاسته جو در شکمبه به پروپیونات تبدیل میشود که پیشساز گلوکز و در نهایت لاکتوز شیر است.
۲. حمایت از پروتئین میکروبی
همزمانی تخمیر سریع نشاسته جو با تجزیه پروتئین، رشد میکروبی را افزایش میدهد. در جیرههای حاوی جو، هماهنگی منابع پروتئین تجزیهپذیر اهمیت دارد. نقش پروتئین در جیره دام.
۳. فیبر بیشتر
پوسته جو فیبر بیشتری نسبت به ذرت دارد، اما این فیبر جایگزین فیبر مؤثر علوفه نیست.
خطر اسیدوز
تخمیر سریع نشاسته جو، بهویژه وقتی ریز آسیاب شود، pH شکمبه را بهسرعت کاهش میدهد. علائم: کاهش چربی شیر، کاهش مصرف خوراک، مدفوع شل و لنگش. راهکارها:
- حفظ فیبر مؤثر کافی از علوفه؛ نقش فیبر در تغذیه دام
- فراوری درشتتر (پرک به جای آسیاب ریز)
- ترکیب جو با ذرت برای تعدیل سرعت تخمیر
- استفاده از بافر
- تغذیه TMR و تغییر تدریجی جیره؛ خوراک کامل دام
فراوری مناسب جو برای گاو شیری
| روش | ویژگی |
|---|---|
| غلتکزنی (پرک خشک) | کاهش ذرات ریز؛ روش رایج و مطلوب |
| پرک بخارداده | هضم یکنواختتر؛ نیاز به تجهیزات |
| آسیاب ریز | خطر اسیدوز بیشتر؛ توصیه نمیشود |
| دانه کامل | در گاو شیری بهخوبی هضم نمیشود |
مقدار مصرف جو
سهم جو باید بر اساس نشاسته کل جیره، نوع و کیفیت علوفه، سیلاژ ذرت و مرحله شیردهی تعیین شود. در جیرههای بر پایه جو، معمولاً نشاسته کل جیره کمی پایینتر از جیرههای بر پایه ذرت هدفگذاری میشود تا ریسک اسیدوز کاهش یابد. در بسیاری از گاوداریها جو بهصورت ترکیبی با ذرت استفاده میشود. تعیین دقیق با کارشناس تغذیه است. نیازهای غذایی گاو شیری.
جو یا ذرت برای گاو شیری؟
- ذرت: انرژی بیشتر، تخمیر آهستهتر، ریسک اسیدوز کمتر.
- جو: پروتئین بیشتر، تخمیر سریعتر، اغلب قیمت کمتر در فصل برداشت.
انتخاب اقتصادی بر اساس قیمت هر واحد انرژی و پروتئین انجام میشود. ذرت مناسب برای گاو شیری و مقایسه قیمت ذرت، جو و کنجاله سویا را ببینید.
نکات کیفی جو برای گاوداری
- رطوبت و وزن هکتولیتر مناسب
- نبود کپک، ارگوت و سموم قارچی
- یکنواختی محموله برای جلوگیری از تغییر ناگهانی تخمیر
آگهیهای جو دانیران را برای تأمین جو باکیفیت مقایسه کنید.
جمعبندی
جو میتواند منبع انرژی و پروتئین اقتصادی در جیره گاو شیری باشد، به شرط آنکه با فراوری مناسب، فیبر مؤثر کافی و ترکیب با ذرت، سرعت تخمیر آن مدیریت شود. کیفیت و یکنواختی محموله نیز در ثبات تولید شیر نقش دارد.
سؤالات متداول
آیا جو برای گاو شیری مناسب است؟
بله؛ جو منبع انرژی و پروتئین مناسبی است، اما به دلیل تخمیر سریع نشاسته باید با فراوری مناسب و فیبر کافی مصرف شود.
بهترین روش فراوری جو برای گاو شیری چیست؟
غلتکزنی یا پرک بخارداده بهتر از آسیاب ریز است، چون ذرات ریز خطر اسیدوز را افزایش میدهند.
جو بهتر است یا ذرت برای گاو شیری؟
ذرت انرژی بیشتر و ریسک اسیدوز کمتری دارد و جو پروتئین بیشتری دارد؛ انتخاب به قیمت و ترکیب جیره بستگی دارد و اغلب ترکیب هر دو استفاده میشود.
مصرف زیاد جو چه اثری بر چربی شیر دارد؟
مصرف زیاد جو ریز آسیابشده همراه با فیبر مؤثر کم میتواند pH شکمبه را کاهش و چربی شیر را کم کند.