میزان مصرف کنجاله سویا در جیره به نوع دام، مرحله تولید، پروتئین سایر اجزای جیره و قیمت نسبی منابع پروتئینی بستگی دارد. طیور به دلیل نیاز به پروتئین با کیفیت بالا بیشترین سهم کنجاله سویا را در جیره دارند و نشخوارکنندگان به دلیل توان استفاده از منابع پروتئینی متنوعتر و پروتئین میکروبی، سهم کمتری دارند.
جدول سهم تقریبی کنجاله سویا در جیره
| دام و مرحله | سهم تقریبی کنجاله سویا در جیره |
|---|---|
| جوجه گوشتی آغازین | ۳۲ تا ۳۸ درصد |
| مرغ گوشتی رشد | ۲۸ تا ۳۲ درصد |
| مرغ گوشتی پایانی | ۲۴ تا ۲۸ درصد |
| مرغ تخمگذار | ۱۵ تا ۲۵ درصد |
| گاو شیری پرتولید | حدود ۸ تا ۱۵ درصد ماده خشک جیره |
| گوساله شیرخوار (استارتر) | ۲۰ تا ۳۰ درصد استارتر |
| گاو پرواری | ۵ تا ۱۰ درصد (بسته به منابع دیگر) |
| بره پرواری | ۵ تا ۱۵ درصد کنسانتره |
| بز شیری | ۱۰ تا ۲۰ درصد کنسانتره |
اعداد تقریبی و آموزشیاند؛ سهم واقعی باید با جیرهنویسی بر اساس آنالیز نهادهها و نیاز گله تعیین شود.
عوامل مؤثر بر میزان مصرف
۱. نوع دام و نیاز پروتئینی
طیور جوان و گاو پرتولید بیشترین نیاز را دارند. جیره مرغ گوشتی و نیازهای غذایی گاو شیری.
۲. پروتئین سایر اجزای جیره
یونجه پرپروتئین در گاو شیری یا جو در جیره گوسفند، نیاز به کنجاله را کاهش میدهد.
۳. درصد پروتئین کنجاله
کنجاله ۴۸ درصد در مقدار کمتری همان پروتئین کنجاله ۴۴ درصد را تأمین میکند. پروتئین کنجاله سویا.
۴. استفاده از اسیدهای آمینه صنعتی
لیزین، متیونین، ترئونین و والین صنعتی سهم کنجاله را در طیور کاهش میدهند.
۵. قیمت نسبی جایگزینها
کنجاله کلزا، آفتابگردان، پنبهدانه و DDGS در صورت ارزانی بخشی از سویا را جایگزین میکنند. مقایسه کنجاله کلزا و سویا.
۶. محدودیتهای فیزیولوژیک
در نشخوارکنندگان، پروتئین اضافی بدون انرژی کافی هدر میرود و در طیور، سهم بسیار بالا ممکن است بر قوام مدفوع اثر بگذارد.
روشهای کاهش مصرف بدون افت عملکرد
- جیرهنویسی بر اساس اسیدهای آمینه قابل هضم (طیور) و پروتئین متابولیسمی (گاو)
- استفاده از آنزیم پروتئاز و فیتاز
- آنالیز دقیق علوفه و نهادهها
- جایگزینی جزئی با منابع ارزانتر
- بهبود مدیریت و ضریب تبدیل
کاهش هزینه خوراک طیور و کاهش هزینه جیره دام.
نکته درباره مصرف بیش از نیاز
مصرف کنجاله سویا بیش از نیاز، علاوه بر هزینه، دفع نیتروژن به محیط را افزایش میدهد و در نشخوارکنندگان ممکن است بر باروری اثر منفی بگذارد. راهنمای کلی تغذیه دام در FAO در دسترس است.
جمعبندی
میزان مصرف کنجاله سویا از حدود ۵ درصد در برخی جیرههای نشخوارکنندگان تا بیش از ۳۵ درصد در جوجه گوشتی آغازین متغیر است. تعیین مقدار بهینه با جیرهنویسی دقیق، استفاده از اسیدهای آمینه صنعتی و مقایسه قیمت جایگزینها، هزینه را بدون افت عملکرد کاهش میدهد. قیمت کنجاله را در دانیران دنبال کنید.
سؤالات متداول
میزان مصرف کنجاله سویا در جیره مرغ گوشتی چقدر است؟
حدود ۲۴ تا ۳۸ درصد جیره، بسته به دوره پرورش؛ بیشترین سهم در دوره آغازین است.
گوسفند چه مقدار کنجاله سویا نیاز دارد؟
در کنسانتره بره پرواری معمولاً حدود ۵ تا ۱۵ درصد کنجاله سویا استفاده میشود و مقدار دقیق به سایر منابع پروتئینی بستگی دارد.
چگونه مصرف کنجاله سویا را بدون افت عملکرد کاهش دهیم؟
با جیرهنویسی بر اساس اسیدهای آمینه قابل هضم، استفاده از اسیدهای آمینه صنعتی و آنزیمها و جایگزینی جزئی با منابع دیگر.
مصرف بیش از نیاز کنجاله سویا چه ضرری دارد؟
هزینه جیره را افزایش، دفع نیتروژن را بیشتر و در نشخوارکنندگان ممکن است باروری را کاهش دهد.