اسیدهای آمینه در تغذیه طیور واحدهای سازنده پروتئیناند و نیاز واقعی مرغ به همین اسیدهای آمینه است، نه به پروتئین خام. طیور برخی اسیدهای آمینه را نمیتوانند بسازند و باید از جیره دریافت کنند. کمبود حتی یکی از این اسیدهای آمینه، استفاده از بقیه را محدود و رشد یا تولید را کاهش میدهد.
اسیدهای آمینه ضروری طیور
متیونین، لیزین، ترئونین، تریپتوفان، آرژینین، والین، ایزولوسین، لوسین، هیستیدین، فنیلآلانین و گلیسین (در جوجه جوان نیمهضروری). مبانی علمی در صفحه اسید آمینه ویکیپدیا.
اسیدهای آمینه محدودکننده
در جیره ذرت-سویا، ترتیب رایج محدودیت:
- متیونین (و سیستئین)
- لیزین
- ترئونین
- والین و آرژینین (بهویژه در جیرههای کمپروتئین)
- ایزولوسین و تریپتوفان
ذرت لیزین کم و کنجاله سویا متیونین نسبتاً کمی دارد.
مفهوم پروتئین ایدهآل
در این روش، نیاز لیزین قابل هضم مبنا قرار میگیرد و سایر اسیدهای آمینه به صورت درصدی از لیزین تنظیم میشوند:
| اسید آمینه | نسبت تقریبی به لیزین (مرغ گوشتی) |
|---|---|
| لیزین | ۱۰۰ |
| متیونین + سیستئین | حدود ۷۲ تا ۷۶ |
| ترئونین | حدود ۶۳ تا ۶۷ |
| والین | حدود ۷۵ تا ۸۰ |
| آرژینین | حدود ۱۰۵ تا ۱۰۸ |
| ایزولوسین | حدود ۶۷ تا ۷۰ |
| تریپتوفان | حدود ۱۶ تا ۱۸ |
نسبتها در منابع مختلف کمی متفاوتاند.
قابلیت هضم اسیدهای آمینه
پروتئین خام نشان نمیدهد چه مقدار از اسیدهای آمینه جذب میشود. قابلیت هضم به نوع نهاده و فراوری بستگی دارد؛ مثلاً کنجاله سویای با حرارت بیش از حد، لیزین قابل هضم کمتری دارد. حلالیت پروتئین KOH.
اسیدهای آمینه صنعتی
- DL-متیونین یا آنالوگهای آن
- L-لیزین
- L-ترئونین
- L-والین، L-آرژینین، L-تریپتوفان
مزایا:
- کاهش سهم کنجاله سویا و هزینه جیره
- کاهش پروتئین خام و دفع نیتروژن
- دقت بیشتر در تأمین نیاز
نشانههای کمبود
- کاهش رشد و افزایش ضریب تبدیل
- کاهش وزن و تولید تخممرغ
- بدشکلی پر
- افزایش چربی لاشه (در کمبود لیزین نسبت به انرژی)
نقش پروتئین در طیور
علاوه بر اسیدهای آمینه ضروری، پروتئین کافی برای تأمین نیتروژن ساخت اسیدهای آمینه غیرضروری لازم است؛ کاهش بیش از حد پروتئین خام حتی با اسیدهای آمینه صنعتی ممکن است عملکرد را کاهش دهد.
نکات عملی
- جیره را بر اساس اسیدهای آمینه قابل هضم تنظیم کنید.
- آنالیز واقعی کنجاله سویا را وارد جیره کنید.
- قیمت هر واحد لیزین قابل هضم را برای مقایسه منابع پروتئینی به کار ببرید.
- در تابستان غلظت اسیدهای آمینه را افزایش دهید.
راهنماهای Aviagen نسبتهای دقیق سویهها را ارائه میدهند.
جمعبندی
طیور به اسیدهای آمینه قابل هضم نیاز دارند؛ متیونین و لیزین مهمترین اسیدهای آمینه محدودکننده جیره ذرت-سویا هستند. جیرهنویسی بر پایه پروتئین ایدهآل و استفاده هوشمند از اسیدهای آمینه صنعتی، عملکرد را بهبود و هزینه را کاهش میدهد. قیمت کنجاله سویا را در دانیران دنبال کنید و اصول تنظیم جیره مرغ گوشتی را بخوانید.
سؤالات متداول
مهمترین اسید آمینه محدودکننده در جیره طیور چیست؟
در جیره ذرت-سویا، متیونین (و سیستئین) اولین و لیزین دومین اسید آمینه محدودکننده است.
پروتئین ایدهآل چیست؟
روشی که نیاز اسیدهای آمینه مختلف را بهصورت نسبتی از لیزین قابل هضم تعیین میکند.
اسیدهای آمینه صنعتی چه مزیتی دارند؟
سهم کنجاله و هزینه جیره را کاهش، دفع نیتروژن را کم و دقت تأمین نیاز را افزایش میدهند.
آیا میتوان پروتئین جیره را بینهایت کاهش داد؟
خیر؛ حتی با اسیدهای آمینه صنعتی، پروتئین کافی برای تأمین نیتروژن و اسیدهای آمینه غیرضروری لازم است.