ذرت دامی چیست؟ ویژگی‌ها و کاربرد در خوراک دام و طیور

ذرت دامی دانه ذرت زرد با نشاسته و انرژی بالاست که ستون اصلی جیره طیور و بخش مهمی از کنسانتره گاو شیری را تشکیل می‌دهد.

ذرت دامی به دانه خشک ذرت (معمولاً ذرت زرد دندان‌اسبی) گفته می‌شود که برای تهیه خوراک دام و طیور مصرف می‌شود. ذرت به دلیل نشاسته فراوان، انرژی بالا، خوش‌خوراکی و فیبر کم، مهم‌ترین نهاده انرژی‌زای جهان است و در ایران نیز بیشترین حجم واردات نهاده‌های دامی را به خود اختصاص می‌دهد.

ذرت دامی از کجا می‌آید؟

ذرت یکی از پرتولیدترین غلات جهان است. تفاوت آن با ذرت مصرف انسانی در مقاله تفاوت ذرت دامی و ذرت خوراکی توضیح داده شده است. بخش بزرگی از تولید جهانی آن صرف خوراک دام می‌شود. ایالات متحده، برزیل، آرژانتین، اوکراین و روسیه از بازیگران مهم تولید و صادرات هستند. نیاز ایران عمدتاً از برزیل، روسیه، اوکراین و آرژانتین تأمین می‌شود. برای آشنایی با تفاوت مبادی، مقاله انواع ذرت دامی در بازار ایران را بخوانید.

ترکیب تغذیه‌ای ذرت دامی

ترکیبمقدار تقریبی
ماده خشک۸۶ تا ۸۸ درصد
پروتئین خام۷ تا ۹ درصد
نشاسته۶۰ تا ۷۰ درصد
چربی خام۳ تا ۴ درصد
فیبر خام۲ تا ۳ درصد
خاکسترحدود ۱ تا ۱.۵ درصد
انرژی قابل متابولیسم طیورحدود ۳۳۰۰ تا ۳۴۰۰ کیلوکالری در کیلوگرم
مقادیر بر اساس منابع مرجع تغذیه مانند Feedipedia و تجربه آنالیز محموله‌هاست و بسته به واریته، سال برداشت و شرایط نگهداری تغییر می‌کند.

نقاط قوت تغذیه‌ای

  • انرژی بالا و قابلیت هضم خوب نشاسته
  • فیبر کم، مناسب برای طیور
  • رنگدانه‌های زرد (زانتوفیل) که به رنگ زرده تخم‌مرغ و پوست مرغ کمک می‌کند
  • خوش‌خوراکی مناسب

محدودیت‌ها

  • پروتئین پایین و کمبود لیزین و تریپتوفان
  • فسفر عمدتاً به شکل فیتات و کم‌قابل‌دسترس
  • حساسیت به کپک‌زدگی و آفلاتوکسین

کاربرد ذرت در خوراک دام و طیور

طیور

در جیره مرغ گوشتی و تخم‌گذار، ذرت معمولاً ۵۰ تا ۶۵ درصد جیره را تشکیل می‌دهد و همراه کنجاله سویا پایه اصلی دان است. جزئیات در ذرت مناسب برای مرغ گوشتی و ذرت مناسب برای مرغ تخم‌گذار.

گاو شیری

ذرت آسیاب‌شده یا فلیک‌شده منبع اصلی نشاسته جیره گاو شیری است. اندازه ذرات و روش فراوری بر سرعت هضم در شکمبه اثر می‌گذارد. ذرت مناسب برای گاو شیری را ببینید.

دام پرواری

در پرواربندی گوساله و بره، ذرت همراه جو برای تأمین انرژی دوره پایانی استفاده می‌شود، اما سهم آن باید با فیبر مؤثر متعادل شود.

شاخص‌های کیفیت ذرت دامی

هنگام خرید و تحویل ذرت این موارد اهمیت دارد:

  1. رطوبت: ترجیحاً حداکثر ۱۴ درصد؛ رطوبت مناسب ذرت
  2. دانسیته یا وزن حجمی: نشانه پرشدگی دانه؛ دانسیته ذرت
  3. درصد شکستگی و مواد خارجی: شکستگی ذرت
  4. دانه‌های آسیب‌دیده و کپک‌زده
  5. سموم قارچی: آفلاتوکسین، زیرالنون، DON و فومونیزین

راهنمای کامل را در مقاله ارزیابی کیفیت ذرت دامی بخوانید.

فراوری ذرت برای مصرف

  • آسیاب: رایج‌ترین روش برای طیور و دام
  • پلت‌کردن: بخشی از فرایند ساخت خوراک طیور
  • فلیک بخار (Steam Flake): افزایش هضم نشاسته در گاو شیری و پرواری
  • سیلوی دانه مرطوب: در برخی گاوداری‌ها

قیمت و خرید ذرت دامی

قیمت ذرت به قیمت جهانی، نرخ ارز، هزینه حمل، مبدأ، بندر و نوع فروش بستگی دارد. برای درک این عوامل مقاله قیمت ذرت دامی چگونه تعیین می‌شود را بخوانید و برای مشاهده قیمت‌های اعلام‌شده فروشندگان به صفحه آگهی‌های ذرت دانیران مراجعه کنید.

جمع‌بندی

ذرت دامی با انرژی بالا و خوش‌خوراکی، اصلی‌ترین نهاده انرژی‌زای خوراک دام و طیور است. با این حال پروتئین پایین و حساسیت به آلودگی قارچی، توجه به کیفیت و ترکیب درست آن با منابع پروتئینی را ضروری می‌کند. پیش از خرید، راهنمای خرید ذرت دامی را مطالعه کنید.

سؤالات متداول

ذرت دامی چیست؟

ذرت دامی دانه خشک ذرت زرد است که به دلیل نشاسته و انرژی بالا به‌عنوان اصلی‌ترین نهاده انرژی‌زا در خوراک دام و طیور مصرف می‌شود.

پروتئین ذرت دامی چند درصد است؟

پروتئین خام ذرت دامی معمولاً بین ۷ و ۹ درصد است و به همین دلیل باید همراه منابع پروتئینی مانند کنجاله سویا مصرف شود.

ذرت دامی ایران از کجا وارد می‌شود؟

مبادی اصلی ذرت وارداتی ایران برزیل، روسیه، اوکراین و آرژانتین هستند.

رطوبت مجاز ذرت دامی چقدر است؟

برای نگهداری ایمن، رطوبت ذرت معمولاً باید حداکثر ۱۴ درصد و برای انبارداری طولانی‌تر حدود ۱۳ درصد یا کمتر باشد.

سهم ذرت در جیره مرغ گوشتی چقدر است؟

ذرت معمولاً ۵۰ تا ۶۵ درصد جیره مرغ گوشتی را تشکیل می‌دهد.